Zaman zaman oldukça haklı ama bir okadar da bilinenin tersine sözleri ve tavsiyeleri ile bizleri bilgilendiren ama pek çok bilim otoritesini (!) kızdıran Canan Karatay Hocam *  gerek benim gibi kendisini severek dinleyen ve izleyenlerinin çokluğundan, gerekse magazin olsun diye haber kanallarının gündeme taşımasından dolayı Tuz ve Tuzun tarihdeki önemi hakkındaki açıklamaları gazete ve televizyonda yukarıda da ifade ettiğim gibi sanki öylesine edilmiş ir magazin demeci havasında ele alınmıştı.

Hocamın bu değerli sözlerine katılmakla birlikte 2016 yılında medievalists.net de okuduğum Danièle Cybulskie tarafından yazılan Ortaçağ’da Tuz Kullanımı adlı makaleden konunun ve tuzun önemine  işret eden noktaları en de sayfamda ele almak istedim buyrun Cybulskie’ nin bu makalesini birlikte inceleyelim.

Danièle Cybulskie

Ortaçağ’da Tuz’un Önemi Kaynak: medievalists.net

Bening Boğazında yaşayan bir Kanadalı için Tuzun önemini düşünmek zor değildir. Tuz sadece bir yaşam besini olarak değil aynı zamanda süt ürünleri, et ve deniz ürünlerinin korunması uzun süre saklanabilmesi için Ortaçağ’da yaşamın ayrılmaz bir unsuru olarak değer veriliyordu.

Öyleki Tuz herzaman mevcuttu ancak tuzu elde bulundurmak ortaçağ dünyasında oldukça önemli ancak bugünkünün aksine ucuz ve kolay değildi.

Toplumların ve bireylerin tuz ihtiyacı kullanacakları alanlara göre değişiklik gösterse de yemek için ayrı ve ürünleri muhafaza etmek için de ayrıca bir tuz depolama ihtiyaçları söz konusuydu.  İngiliz yazar PW Hammod’un “ Ortaçağ’da Yemek ve  Şölen[1] adlı eserinde yer alanbir bilgiye göre 13.yüzyılda wichester Piskoposu malikanesinde 160  quarters tuz bulundururdu. Bu değerin aşağı yukarı günümüzde nekadar olduğunu tahmin etmek için Changing Values in Medieval Scotland [2]baktığımızda Ortaçağ İskoçyası için 160 quertes in bugünün 1,310 litresine eşit olduğunu görürüz.

Bu miktar bugün için  ilk bakışta oldukça fazla gibi düşünülse de orta çağ dünyasında Worcester Piskoposu’nun notlarına bakılırsa her 10 lb tereyağı ve ya peyniri korumak için 1 lb tuz kullanılmalıydı

İngiltere bir ada ülkesi olsa da dünyanın pekçok yerinden tuz eldeetme imkanı vardı  İngilterdeki tuz kaynakları için de oldukça kıymetli ve toprak sahipleri arasında sıklıkla el değiştirilen bir mülk olduğu da Anglosakson İngilteresinde Gıda ve İçki [3]adlı eserde ifade edilmektedir

Tuzun elde edilmesinde ve arıtılmasındaki müşküllerin ardından değeri de artsa , Ortaçağda popüler bir kazanç kapısı olan Tuz zaman zaman paragöz tüccarların eliyle içine kasten kum katılmak gibi hilelere başvurmaktaydı.

İngiltere için tuz temin etmek fazla sorun olmasa da herkes için tuza ulaşmak bukadar olay olmuyordu. Başka bir ifade ile bu zamanda Tuz mahzenlerine kolaylıkla ulaşabilen  Önemli insanlar Tuzun üstüne oturmuşken, yoksullar ve halk tuzun altında ezilmekteydi.

Tuz sadece Halk veya yemek için değil aynı dönemde manastırlarda yaşayan özellikle suskunluk orucunda olan keşişler içinde oldukça değerliydi. Bu husus manastır içerisinde indicia talimatı ile resmen kayıtlara geçmiş bir vakadır.

*Sayın Canan Karatay’ çalışmaları ve bizlere tavsiyeleri ile oldukça değerli bulduğum ve saygı duyduğum bir büyüğüm olmakla birlikte onun Anadolu insanının samimiyetine bakışına olan güvenle kendisine hocam diye hitap ettiğimden kendisinin affını rica ederim.

Bu yazı  medievalists.net sitesinde 01.2016 tarihinde yayınlanan Danièle Cybulskie ‘nin using-salt-in-the-middle-ages orijinal isimli makalenin Mahmut Kurtal tarafından Türkçeye kazandırılmış kısa bir bölümüdür.

Kaynak:   medievalists.net

Çeviri: Mahmut Kurtal

 

[1] Food and Feast in Medieval England, Hammond P.W.

[2] Changing Values in Medieval Scotland: A Study of Prices, Money, and Weights and Measures ; Elizabeth Gemmill ,‎ Nicholas Mayhew)

[3] Food in Anglo-Saxon England (Revealing History ) Debby Banham 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir