Fotoğraf: MIRA’nın Kralı  KUPANTA-KURUNTA’tarafından   M.Ö. 1180’de  yaptırıldı. kaynak: LUWIAN STUDIE


1878 yılında Afyon Karahisara bağlı Beyköy kalıntıları arasında bulunan ve Luwi dilinde yazıldığı tesbit edilen Hiyeroğlif yazıtlarının sırrı geçtiğimiz aylarda Hollandalı Bilim adamlarının çalışmaları ile günyüzüne çıkarılmış oldu.

Ve yazıtın keşfinden itibaren bugüne kadar üzerinde çalışan hemen tüm araştırmacıların yıllardır uğraşmasına rağmen kendini koruyan bu sır artık açıklığa kavuştu.

Yazıtın bulunmasından itibaren geçen süreç de kendi içinde aslında birçok bilinmezliği barındırıyordu
ENVIRONMENT AGENCY




Yazıt ilk olarak 1878 yılında Afyon Karahisar Beyköy köyünde kazı çalışmaları sırasında keşfedilmiş, bu yazıt o dönem içerisinde Bronz çağına ait bilinen en büyük hiyoroglif yazıt olarak literatüre geçmişti. Yazıtın ilk keşfinin hemen ardından Fransız arkeolog Georges Perrot tarafından özenli bir kopyası çıkarılmış . bir süre sonra bölgede yaşayan köylüler bu kalıntıların bir kısmını civarda cami inşaatında kullanmak amacı ile yerlerinden taşımışlardı.

Luwi hiyeroğliflerinin ilk okunabildiği yıllar 1950 li yıllardı ve bu yazıt o günden bugüne sadece bilinmez bir sır olarak ortada durmaktaydı. İlk bulunduğu yıllarda Osmanlı ve Amerikalı uzmanlar tarafından ekipler kurularak üzerinde çalışmalar yapılsa da 1985 yılına kadar bu çalışmalarda çöalışan tüm uzmanlar vefat etmişlerdi. Yazıtlar üzerinde çalışan ve çalışma geçmişini bilen uzmanların vefatı ile yazıtları okuyabilecek kimse kalmamış dolayısı ile hiyeroğliflerin çözülmesi işi bundan sonra rafa kalkmış gibi görünüyordu.

Ancak bu yazıtın bir kopyasına sahip olan İngiliz Prehistoriya profesörü James Mellart’ın 2012 yılında vefatının da ardından , oğlu Alan kendisine babası tarafından kalan bu bilinmez sır mirasın çözülmesi için girişimlere başladı ve 2017 yılında İsviçreli Jeoarkeolog dr Ebenhard Zangger ve Luwi Studies ile irtibata geçerek bu sırrın gün ışığına çıkarılmasını sağladı.

Hollandalı Arkeoloji ve Tarih kurumu Talant tarafından Aralık 2017 yılında Beyköy Hiyefogliflerinin tam bir metni ve Anadolu Tarihine özellikle Luwi ve Hitit mücadelelerine sessizliğe gömülmüş pekçok gelişmelere ışık tuttuğu ortaya çıkan bir yayın yapıldı.

Yazıtın okumasının ardından içeriği özetle şu şekildeydi. Yazıt Anadolunun batı bölgesi ve o dönemdeki adı ile Küçük Asyanın Geç Tunç Çağı devletlerinden olan Mira ‘nın Hakim kralı Kupanta- Kuruntu tarafından yazdırılmış Kral Milattan Önce 1190 yıllarında ülkesini güçlendiren bir ordu birliği teşkil etmiş çeşitli araç ve ülkelerden ordular düzenlemiş bu ordular ile doğuya yani hitit ülkesi üzerine akınlar yaparak muzaffer olmuş .

Karada aldığı galibiyetlerin yanı sıra Deniz de de denizlere hakim olan devletlerle kurduğu başarılı bağlar ile o devrin güçlü deniz filosunu oluşturmayı başarmış. Bu kuvvetli filo ile de Anadoluya kıyısı bulunan Suriye ve Filistin gibi dönemin önemli ülkeleri üzerine seferler yaparak bu bölgede de birbiri ardına galibiyetleri elde etmişti.




Yazıtlarda ortaya çıkan mücadeleler bizlere bronz Çağında en kuvvetli olan üç hakim medeniyetin nasıl birden bire ortadan kalktığı konusunda bilim insanları arasında yıllardır yapılan tartışmaların son bulmasına da katkı sağlamış olduğu görülüyor

Kaynak: heritagedaily.com

Çeviri: Mahmut Kurtal

Tamanta tam metni:

 

Eberhard Zangger in Röportajı: 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir